jump to navigation

Αλέξης όπως Αντρέας; 18/02/2008

Posted by the left and the crisis in Για το ΠΑΣΟΚ, Τσίπρας Αλέξης.
Tags: , , ,
trackback

Είναι ο σημερινός Αλέξης ο χθεσινός Αντρέας; Και το βασικότερο: Είναι το Πασοκικό παράδειγμα της εφόρμησης στην εξουσία κατά τη δεκαετία του 70, αυτό που πρέπει να κάνει ο ΣΥΡΙΖΑ σήμερα; Το ερώτημα δεν είναι ούτε ιερόσυλο (για τους θαυμαστές του Αντρέα), ούτε ανιστόρητο (για τους αρνητές του Αντρέα). Είναι πραγματικό και απολύτως ρεαλιστικό. Αν η σκέψη της ηγεσίας του ΣΥΝ καθοδηγείται από αυτή τη νικηφόρα πορεία του παρελθόντος, το ερώτημα πρέπει να απαντηθεί.

Η αλήθεια είναι ότι η ιστορία άλλοτε επαναλαμβάνεται σαν φάρσα και άλλοτε σαν τραγωδία. Η πρώτη φορά εξελίχθηκε σε τραγωδία για το λαό και την αριστερά, με το μετασχηματισμό του ΠΑΣΟΚ από το κόμμα της αντιδεξιάς που λεηλάτησε την αριστερά, την ιστορία και τα συνθήματά της, στο κόμμα του νεοφιλελεύθερου εκσυγχρονισμού κατά τη δεκαετία του ’90.

Η αντιγραφή αυτού του σχήματος θα αποτελέσει τη φάρσα;

Η αφελής προσδοκία ότι ο ΣΥΡΙΖΑ θα καταγράψει την ίσια εκρηκτική εκτίναξη στην εξουσία, είναι φάρσα, όχι γιατί ο Αλέξης είναι μικρότερος του Αντρέα (κατά πώς λέει και ο Πάγκαλος).

Είναι φάρσα γιατί το ΠΑΣΟΚικό παράδειγμα δεν αφορούσε μόνο το πώς έφτασε το ΠΑΣΟΚ στην εξουσία, αλλά και το τι μετασχηματισμούς υπέστη, ποιους είπε ότι θα εκφράσει και ποιους τελικά εξέφρασε, τι μεταλλάξεις έπαθε, τι εχέγγυα έδωσε και σε ποιους τα έδωσε…

Το παράδειγμα του ΣΥΡΙΖΑ θα μείνει στο πώς, ή θα απασχοληθεί με το τι, το ποιοι, το γιατί;

Το ΠΑΣΟΚ τότε δημιούργησε την ελληνική εκδοχή της σοσιαλδημοκρατίας, την «φιλολαϊκή» εκδοχή της αστικής διαχείρισης. Ο ΣΥΡΙΖΑ σήμερα τι θα δημιουργήσει;

Το ΠΑΣΟΚ τότε εξέφρασε ανερχόμενα στρώματα της αστικής τάξης, νέα μεγαλοαστικά στρώματα που ασφυκτιούσαν υπό την καθυστερημένη δεξιά, και βεβαίως μια ευρύτατη μάζα μικροαστική και αγροτική που βρήκε στέγη στην πολυσυλλεκτική κατηγορία των «μη προνομιούχων». Ο ΣΥΡΙΖΑ σήμερα ποια κοινωνικά στρώματα θα εκφράσει;

Το ΠΑΣΟΚ τότε προώθησε όχι κάποιον σοσιαλιστικό μετασχηματισμό, αλλά ένα πρόγραμμα αστικού εκσυγχρονισμού με φιλολαϊκές δόσεις την πρώτη τετραετία και δόσεις σταθεροποίησης τη δεύτερη τετραετία. Ο ΣΥΡΙΖΑ τι θα προωθήσει;

Το ΠΑΣΟΚ γρήγορα διέψευσε τα πιο δυναμικά και αριστερά τμήματά του, προτού καν ανέβει στην εξουσία, ξεκαθαρίζοντας ότι δεν έχει σχέση με το σοσιαλισμό οποιασδήποτε μορφής ούτε με τον κοινωνικό μετασχηματισμό οποιασδήποτε μορφής. Ο ΣΥΡΙΖΑ τι θα κάνει;

Κοντολογίς, είναι γοητευτική η αντιγραφή της πορείας του Αντρέα στην εξουσία, αλλά η διαφήμιση αυτής της πορείας κρύβει ορισμένες «λεπτομέρειες» που εξηγούν γιατί αυτή η πορεία έγινε προδοσία και ερμηνεύουν πολλά από όσα η αριστερά ανακάλυψε μετά το 81-82 (ως προδομένη ερωμένη) και που βεβαίως θα έπρεπε να τα είχε ανακαλύψει νωρίτερα.

Το πραγματικό ερώτημα είναι ποιο είναι το πολιτικό πρόγραμμα του ΣΥΡΙΖΑ. Οι δηλώσεις στον ΣΥΝ δείχνουν έναν νόμιμο, ηθικό, θεσμικό και σοσιαλδημοκρατικό δρόμο διαχείρισης του καπιταλισμού. Η ομιλία του Τσίπρα μέσα στο συνέδριο είναι απολύτως σαφής:

«Αυτή η «μεταπολίτευση από τα κάτω» πρέπει να στοχεύσει:

α) σε μια επιθετική πολιτική συνεχούς διεύρυνσης των δημοσίων αγαθών, απέναντι στην κυρίαρχη νεοφιλελεύθερη πολιτική που προσπαθεί συνεχώς να τα συρρικνώσει.

β) σε μια συνολική ανασύνταξη των θεσμικών και πολιτικών ορίων μεταξύ του δημοσίου συμφέροντος και της ιδιωτικής οικονομίας.

γ) σε ένα νέο θεσμικό καταστατικό χάρτη της χώρας, όπου θα ρυθμιστούν εκ νέου και στις νέες συνθήκες της καπιταλιστικής νεοφιλελεύθερης παγκοσμιοποίησης, οι σχέσεις κράτους και κεφαλαίου, οι σχέσεις πολιτικής εξουσίας και Μέσων Ενημέρωσης. Όπου θα επαναπροσδιοριστούν τα ατομικά δικαιώματα απέναντι στην καταστολή. Όπου θα κατοχυρωθούν τα κοινωνικά και ασφαλιστικά δικαιώματα απέναντι στην απορύθμιση του Κοινωνικού Κράτους.

Αυτή είναι η δική μας εναλλακτική πρόταση. Γιατί εμείς δεν επιδιώκουμε να διαχειριστούμε τη κρίση του συστήματος. Επιδιώκουμε να αλλάξουμε τις δομές και τη λειτουργία του».

Αυτά που λέει ο Αλέξης είναι η απολύτως περιορισμένη εκδοχή μιας σοσιαλδημοκρατικής κρατικής παρέμβασης με όρους που μπορούν εύκολα να υιοθετούνται (αλλά βεβαίως να μην εφαρμόζονται) από το ΠΑΣΟΚ όσο είναι στην αντιπολίτευση. Και βέβαια περισσεύουν από τον Αλέξη οι αναφορές σε ένα νέο «κοινωνικό συμβόλαιο». Μέχρι και ίδια συνθηματολογία;

Αρκεί στον ΣΥΡΙΖΑ ο λόγος ενός έντιμου ΠΑΣΟΚ: Ή μήπως το όνειρο της αριστεράς πηγαίνει πιο μακριά; Μήπως περιλαμβάνει και το μετασχηματισμό της κοινωνίας σε μια κοινωνία χωρίς εκμετάλλευση και καταπίεση, άρα χωρίς αγορά και μισθωτή δουλεία; Και ας συζητήσουμε πολύ το τι σημαίνει σοσιαλισμός με ελευθερία και δημοκρατία, αρκεί να συμφωνήσουμε ότι αυτός ο σοσιαλισμός, θα είναι σοσιαλισμός, και όχι καπιταλισμός (με ελευθερία και δημοκρατία ίσως, αλλά πάντως καπιταλισμός)…

Ο λόγος ενός έντιμου ΠΑΣΟΚ, μπορεί κάποιος να πει ότι είναι σήμερα «επαναστατικός». Στη μοναδική εκδοχή της νεοφιλελεύθερης διαχείρισης, είναι «επαναστατική» η σοσιαλδημοκρατία, η επιστροφή στον κρατικό παρεμβατισμό, το χτύπημα της ασυδοσίας των αγορών, η οικοδόμηση του αποδομημένου κράτους πρόνοιας.

Αυτό ισχύει.

Το ερώτημα όμως είναι αν η σοσιαλδημοκρατική διαχείριση θα παραμείνει εκτός των επιλογών του συστήματος, ή θα αποτελέσει ένα νομιμοποιημένο εργαλείο του. Σήμερα ο αριστερός σοσιαλδημοκράτης Τσάβες είναι ο διάβολος για τον νεοφιλελευθερισμό. Θα είναι όμως έτσι και αύριο;

Η κοινωνική συναίνεση στον άγριο νεοφιλελευθερισμό, αλλά και η πραγματική αποτελεσματικότητά του φαίνεται να εξαντλείται. Η κοινωνική συμπίεση μεσαίων στρωμάτων αυξάνει ραγδαία. Η κρίση της σοσιαλδημοκρατίας πανευρωπαϊκά δείχνει επιστροφή στις ρίζες ενός φιλόπτωχου κρατικού παρεμβατισμού. Το πρόσφατο οικονομικό κραχ νομιμοποιεί τον προβληματισμό για εργαλεία «διόρθωσης», εργαλεία που είχαν δαιμονοποιηθεί κατά τις χρυσές μέρες του νεοφιλελευθερισμού μετά το ‘91.

Άρα δεν είναι διόλου απίθανο στο βάθος του ορίζοντα να επανεμφανιστεί ένα τέτοιο μοντέλο, και μάλιστα υπό καπιταλιστική προτροπή.

Το ζήτημα είναι: ο ΣΥΡΙΖΑ θα μιλήσει για έναν πραγματικό κοινωνικό μετασχηματισμό (που δεν μπορεί να μην ζητάει η αριστερά) ή θα μείνει στο έδαφος της καπιταλιστικής διαχείρισης;

Εδώ δεν φτάνει η θολούρα, η σύγχυση, η ασάφεια. Τα κυβερνητικά βρακιά θέλουν και αποσαφηνισμένους κώλους.

Ούτε είναι ζήτημα που διαμορφώνει μονομερώς η ηγεσία του ΣΥΝ χωρίς καν να ρωτηθεί η βάση του ΣΥΡΙΖΑ, η οποία απλά θα πανηγυρίσει αλαλάζουσα την έναρξη της εφόρμησης προς την κυβερνητική εξουσία χωρίς να αναρωτηθεί τι είδους εξουσία θα είναι αυτή…

Αλλιώς ο Αλέξης θα πασχίζει να γίνει Αντρέας. Δεν είναι απαραίτητα κακό για τον Αλέξη, είναι όμως κακό αν δεν θέλουμε την πολιτική του Αντρέα. Το δίλημμα «τραγωδία ή φάρσα» θα είναι μονόδρομος όσο δεν αποσαφηνίζεται το πολιτικό πρόγραμμα του ΣΥΡΙΖΑ (και όχι μόνο του ΣΥΝ) για το για ποια εξουσία συζητάμε.

 

Υ.Γ. Είδα στην Αυγή τη συνέντευξη του Α.Τσίπρα στον Α.Παπαδόπουλο με τίτλο «ήρθε η ώρα της αριστεράς». Ανάμεσα σε διάφορα που λέει αναφέρεται συγκεκριμένα στην επαναφορά του προβληματισμού περί κρατικού παρεμβατισμού. Λέει για παράδειγμα:

«Αυτή είναι η βασική κατεύθυνση ενός επιθετικού νεοφιλελευθερισμού που λέει ότι εφόσον η κρατική γραφειοκρατία απέτυχε πρέπει να πάμε στην άλλη πλευρά, να δώσουμε στην αγορά τον έλεγχο όλων των κρίσιμων τομέων του συστήματος. Αυτό με μαθηματική ακρίβεια μας οδηγεί σε μια χαοτική κατάσταση. Αρχίζει αυτό να φαίνεται στον ορίζοντα. Για παράδειγμα ο πρόεδρος του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου λέει ότι για να προλάβουμε μια πιθανή παγκόσμια οικονομική κατάρρευση, πρέπει τα κράτη να προχωρήσουν σε δημόσιες επενδύσεις. Αυτό είναι ένα μήνυμα. Θα μεταφέρω μια άποψη του Κωνσταντίνου Τσουκαλά, ο οποίος μίλησε για την ανάγκη να πάμε σε ένα νέο κρατισμό. Να αποδομήσουμε τον παλιό γραφειοκρατικό κρατισμό που είδαμε στις χώρες της Ανατολικής Ευρώπης και να μιλήσουμε για την ανάγκη ενός νέου κράτους, που θα είναι στην υπηρεσία και υπό τον έλεγχο των πολιτών, που θα λειτουργεί με διαφάνεια και δημοκρατία, που θα έχει υπό τον έλεγχό του τις σημαντικές πηγές της οικονομίας και της κοινωνίας. Δεν μπορεί η ενέργεια, οι τηλεπικοινωνίες, η υγεία, η παιδεία, η επικοινωνία, να είναι στα χέρια των ιδιωτών και της αγοράς. Αυτό το νέο τρόπο λειτουργίας του δημόσιο χώρου θα πρέπει να αναδείξουμε. Σημειολογικά, ίσως, θα ήταν καλύτερα να μιλάμε για την ανάγκη διεύρυνσης του δημόσιου χώρου».

Με κάθε καλή πρόθεση δεν ξέρω αν αυτός πρέπει να είναι ο πολιτικός λόγος της αριστεράς, όχι όταν μιλάει βραχυπρόθεσμα και άμεσα πολιτικά (εκεί η υπεράσπιση του δημόσιου κόντρα στο ιδιωτικό είναι κρίσιμη και αναγκαία), αλλά όταν μιλάει μεσομακροπρόθεσμα για εναλλακτική πρόταση διακυβέρνησης.

Advertisements

Σχόλια»

No comments yet — be the first.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: